Lefkoşa’nın modernist mimarisi için ortak kurtarma hamlesi
Lefkoşa’nın bölünmüş iki yakasında yer alan modernist mimari mirası korumak amacıyla başlatılan kapsamlı bir girişim, kentin iki belediye başkanını yeniden bir araya getirdi. Belediye Başkanları Haralambos Prutizu ve Mehmet Harmancı, Avrupa Kültürel Miras Zirvesi 2026 kapsamında yaptıkları konuşmalarda, 1970’lerde selefleri Lellos Dimitriadis ve Mustafa Akıncı tarafından başlatılan iki toplumlu Lefkoşa Master Planı’nı (LMP) yeniden hayata geçirme sözü verdi.
Modern Lefkoşa sergisi
Eski Belediye Pazarı’nın bulunduğu Lellos Dimitriadis Meydanı’nda açılan “Modern Lefkoşa” sergisi, kentin genellikle takdir edilmeyen modernist mimarisini kutluyor. Sergi, 1930’lar ile 1970’ler arasında inşa edilmiş, başkentin dört bir yanından seçilmiş 40 yapıyı fotoğraf ve çizimlerle sunuyor. Bu yapılar arasında sinemalar, restoranlar, fabrikalar, kiliseler, oteller ve apartman blokları yer alıyor.
Europa Nostra Lefkoşa Miras Merkezi üyeleri tarafından hazırlanan sergi, Kıbrıs modernist mimarisinin en dikkat çekici örneklerini bir araya getiriyor. Proje koordinatörleri mimar Natalie Neophytou ve kent sosyoloğu Özlem Ünsal, bu yapıların çoğunun boş olduğunu ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.
Ortak miras vurgusu
Neophytou, “Bu binaların da mirasımızın ve şehrimizin tarihinin bir parçası olduğunu insanlara fark ettirmek projemizin çok önemli bir parçasıydı” dedi. Ünsal ise “Bu yapılar sadece mimari değerleri ve güzellikleri için değil, aynı zamanda ortak mirasımızı sergiledikleri için de önemli” ifadelerini kullandı. Araştırma, bazı Türk Kıbrıslı ailelerin Rum Kıbrıslı mimarlarla çalıştığını, güneydeki bazı binaların ise Türk Kıbrıslı mimarlar tarafından tasarlandığını ortaya koydu.
İki belediye başkanından iş birliği sözü
Başkan Prutizu, “Vizyoner seleflerimizin izinden gidecek bir dizi amiral gemisi proje üzerinde anlaştık. İlk adımımız Lefkoşa Master Planı’nı yeniden kurmak ve şehri bir bütün olarak planlamaya devam etmek” dedi. Başkan Harmancı da “Rum belediye başkanıyla birlikte iki toplumlu Lefkoşa Master Planı ekibini yeniden canlandırmaya ve kurmaya karar verdik” diyerek sürece destek verdi.
Acil öncelik: Venedik Surları ve Yeşil Hat
Her iki başkan da Venedik Surları ve Yeşil Hat’ın acil müdahale gerektirdiği konusunda hemfikir. Harmancı “Surları acilen yenilemezsek onları kaybederiz” uyarısında bulunurken, Prutizu arabölgenin şehir dokusuna yeniden entegrasyonuna odaklanılması çağrısı yaptı. Europa Nostra Genel Sekreteri Sneska Quaedvlieg-Mihailovic ise Venedik Surları’nı “olağanüstü bir proje” olarak nitelendirerek, bu yapıların iki toplum arasında ayrışma değil, birleşme faktörü olduğunu vurguladı.